Algemeen

Uitkomst onderzoek: verplichte kopieerheffing moet stoppen5 min lezen

Door: 19 april 2016 Geen Reacties

Alles wat u moet weten over een compleet achterhaalde regeling die het MKB jaarlijks 20 miljoen kost

Iedere ondernemer herkent het: de jaarlijkse factuur van de Stichting Reprorecht voor de kopieën en scans, waarvan “gewoon” aangenomen wordt dat u die maakt. Uit ons onderzoek blijkt echter dat ruim negentig procent van de MKB’ers helemaal nóóit (meer) een kopie maakt.

Binnen korte tijd werd onze enquête met tien vragen ruim 3.000 keer ingevuld. De ondubbelzinnige uitkomst is op 19 april in een persbericht (PDF) gepubliceerd.

We hebben alles wat u hierover moet weten op een rijtje gezet.

Wat is het precies?

De auteurswet beschermt de rechten van mensen die bijvoorbeeld tekst of beeldmateriaal gecreëerd hebben. Dat mag een ander eigenlijk niet kopiëren en vermenigvuldigen. Als je dat wél doet, ben je een vergoeding verschuldigd. In de praktijk gebeurt dat natuurlijk wel: een kopietje van een artikel bijvoorbeeld. Maar dat is helemaal niet bij te houden, en niemand gaat een dubbeltje overmaken aan de Telegraaf als je die krant onder het kopieerapparaat hebt gelegd. Sinds 2003 incasseert de Stichting Reprorecht daarom bij ieder bedrijf jaarlijks een vast bedrag op basis van een schatting van het aantal kopietjes. Voor een kleine MKB’er is dat €18,11 per jaar. Laten we dat de kopieerheffing noemen.

Wat is dan het probleem?

Het probleem is dat die kopieerheffing misschien tien jaar geleden nog redelijk was, maar in de moderne tijd totaal niet meer. Als je vandaag iets gaat delen met een ander, doe je dat digitaal. Mensen lezen dingen op hun telefoon, tablet of computer. Als je iets deelt, doe je dat via één van die knoppen die onder elk artikel staan. En dat is NIET kopiëren volgens de auteurswet. Dat mag dus gewoon en daar hoef je niet €18,11 per jaar voor te betalen.
Bovendien blijkt uit ons onderzoek dat meer dan een derde van de ondernemers die een aantal jaar geleden nog minimaal één abonnement op een krant of tijdschrift hadden, dit intussen opgezegd hebben. Iets minder dan de helft van de ondernemers hééft dus überhaupt iets om te kopiëren.

Hoe ouderwets is de regeling?

In 2013, dus héél kort geleden, is de regeling zogenaamd aangepast aan de moderne tijd. Dit is in samenwerking en overleg gedaan met MKB Nederland VNO-NCW. Toen is de regeling uitgebreid van alleen papieren kopieën naar ook digitale kopieën. Maar waarom? Er was toch ook in 2013 echt helemaal niemand meer die iets uit de Telegraaf ging scannen, dit als bestand opslaan en het vervolgens naar een ander emailen?
Het is opvallend dat ruim 98% van de respondenten boos is op MKB Nederland en VNO-NCW is hierover. Zij zeggen dat ze niet kunnen begrijpen hoe die hier aan mee hebben kunnen werken.

Stichting Reprorecht zegt op haar website dat de kopieerheffing is gebaseerd op het daadwerkelijke gemiddelde kopieergedrag van ondernemers zoals dit is vastgesteld in een groot onafhankelijk onderzoek. Maar je hoeft natuurlijk niet eens een onderzoek te doen, om te begrijpen dat dit onmogelijk nog van toepassing kan zijn. Via internet is slechts te vinden dat het onderzoek in 2003 geweest zou zijn, wij weten niet of er daarna nog een keer naar gekeken is. Het lijkt er in ieder geval niet op.

Hoe vaak kopiëren en scannen ondernemers dan wél auteursrechtelijk beschermd materiaal?

Bijna nooit. Een overweldigende 91 procent zegt dit nooit (meer) te doen. Een aantal mensen zegt het heel soms te doen, en slechts één procent herkent zich in de regeling. Maar iedereen krijgt de kopieerheffing tóch opgelegd.

Betaalt iedereen de kopieerheffing ook?

De overgrote meerderheid wel. Het is mogelijk om bezwaar aan te tekenen, maar dit wordt absoluut niet duidelijk op de factuur vermeld. Uit de antwoorden in ons onderzoek blijkt dat 52% van de respondenten niet op de hoogte was van deze mogelijkheid, 14% doet dit niet “omdat dit toch geen zin heeft” en 10% doet dit niet omdat ze ervan uitgaan dat dit teveel moeite kost. Van de ondernemers die wél bezwaar maakten, geeft de helft aan dat dit niet makkelijk en snel ging. Kortom: de meeste ondernemers betalen gewoon.

Hoe groot is het onderzoek?

Het is maar een klein bedrag per jaar, maar het blijkt een hele grote frustratie en irritatie te zijn. Toen wij het onderzoek op onze website zetten, hadden binnen een week al meer dan 3.000 ondernemers de volledige enquête van tien vragen ingevuld.
Het is overigens opvallend dat er op ons forum ook reacties zijn van mensen die zeggen dat zij zélf materiaal gecreëerd hebben dat wordt gebruikt door anderen, maar dat zij tevergeefs om een vergoeding van Stichting Reprorecht gevraagd hebben.

Wat zegt de Stichting Reprorecht zelf?

Helaas niets. Wij hebben op 29 maart telefonisch contact gezocht met een aantal vragen, maar werden toen verzocht om deze schriftelijk (via de website) in te dienen. Hierop is vervolgens geen antwoord gekomen.
Wij willen graag weten wanneer dat onderzoek, waar die hele kopieerheffing op gebaseerd is, nou precies voor het laatst gedaan is. Ook willen wij weten hoeveel geld er precies bij het kleine MKB wordt weggehaald. Hun eigen jaarverslag is niet helemaal duidelijk, maar het lijkt om zo’n 20 miljoen euro per jaar te gaan. Verder zijn wij benieuwd hoeveel mensen er bezwaar maken, hoeveel daarvan ingewilligd wordt en of mensen die niet betalen omdat ze het er niet mee eens zijn ook incassoprocedures voor hun kiezen krijgen.

Dit is een hele belangrijke inkomstenbron voor journalisten en fotografen en zij hebben recht op een vergoeding als hun werk gekopieerd wordt.

Precies: ALS hun werk gekopieerd wordt. Echter, het delen van artikelen en dergelijke gebeurt tegenwoordig niet meer door kopiëren, maar door het delen van een internetlink naar het artikel. Er komen daardoor dus méér mensen op de website of in de app van de uitgever. Die profiteert daarvan, dus die zou daarvoor dan maar meer moeten betalen aan de maker ervan.
Uit ons onderzoek blijkt zonneklaar dat de rekening nu betaald wordt door honderdduizenden kleine ondernemers, die hun werk juist NIET kopiëren. Waarom is dat terecht?

Wat gaat MKB Belangen nu aan actie ondernemen?

Wij waren behoorlijk overdonderd door de reacties en ook door hoe serieus het probleem is. We hebben hier te maken met een overduidelijk totaal achterhaalde regeling, die het midden en kleinbedrijf jaarlijks vele miljoenen kost.
Deze misstand moet zo snel mogelijk op de politieke agenda komen, en daar gaan we ons best voor doen. Stap één is in ieder geval dat we zorgen dat er aandacht voor deze kwestie komt.